Je dak lekt bij hevige regen en blijft bij motregen droog? Dan is er meestal geen groot gat, maar een zwakke plek die bij een normale bui nog net dicht blijft. Bij een hoosbui komt er in korte tijd veel meer water op het dak, en dan vindt dat water alsnog een weg naar binnen. Het kan ook zijn dat de goot of de afvoer het water niet snel genoeg wegkrijgt: het water staat dan tijdelijk hoger en loopt over een rand of onder een pan door. Vaak speelt de wind mee, want slagregen drukt water op plekken waar normaal nauwelijks water komt. En de vlek die je binnen ziet, zit bijna nooit recht onder het lek.
Waarom een zwakke plek pas bij een hoosbui doorlaat
Een dak is geen dichte bak. Het werkt met overlappen, afschot en aansluitingen die het water naar buiten sturen. Zolang er rustig water overheen loopt, doen die overlappen hun werk. Bij een zware bui veranderen er twee dingen tegelijk: er komt veel meer water per minuut op het dak, en dat water staat even hoger op de plekken waar het zich verzamelt.
Precies daar zit het verschil. Een verschoven pan, een te korte overlap of een aansluiting die net niet goed is uitgevoerd, blijft bij een buitje nog net dicht. Bij een hoosbui komt het water hoger dan die zwakke plek en loopt het eroverheen of erachter.
De oorzaken die we hierbij het vaakst tegenkomen:
- Een verschoven of gebroken dakpan.
- Een slechte aansluiting rondom een dakdoorvoer, bijvoorbeeld van ventilatie of de cv-ketel.
- Nokvorsten waarvan het voeg- of mortelwerk oud en gescheurd is.
- Een detail bij een schoorsteen, dakraam of dakkapel.
- Een afvoer die het water bij extreme buien niet snel genoeg wegkrijgt.
Dat laatste punt is geen lek in de gebruikelijke zin. Het dak is dan op zich in orde, maar het water blijft te lang staan en zoekt ondertussen de eerstvolgende zwakke plek op.
Capaciteitsprobleem of een echt lek?
Dit is de eerste vraag die we aan de telefoon proberen te beantwoorden, omdat het bepaalt waar we gaan kijken. Het gaat er vooral om hoe het water zich gedraagt.
Loop deze vragen eens langs voordat je belt:
- Komt er alleen water binnen bij extreme regen, of ook bij normale regen?
- Komt het plotseling in één keer binnen, of begint het langzaam te druppelen?
- Gebeurt het vooral bij een bepaalde windrichting?
- Waar komt het precies binnen: midden in het dakvlak, bij een muur, bij een schoorsteen, een dakraam of een doorvoer?
- Staat er bij een zware bui water op het dak?
- Zie je buiten dat een goot overloopt, of dat er water langs de gevel naar beneden komt?
- Stopt de lekkage snel zodra de bui minder wordt?
De vuistregel die we daarbij gebruiken: loopt de goot of de afvoer zichtbaar over, of staat het dak tijdelijk blank, dan denken we eerst aan een capaciteitsprobleem. Komt er ook bij normale regen op een vaste plek water binnen, dan zoeken we eerder een lek of een slechte aansluiting. Bij zware slagregen kan het trouwens ook allebei tegelijk zijn: de goot loopt over én er zit een zwakke plek waar dat water dan langs kan.
Loopt een goot over, dan loopt het water vaak terug onder de pannen of achter de dakrand langs. Dat lijkt op een lek in het dak, maar begint bij de afvoer. Wat er bij goten misgaat en hoe dat te verhelpen is, staat op de pagina over dakgoten.
De wind doet meer mee dan je denkt
Bij slagregen valt de regen niet naar beneden maar schuin tegen het dak aan. De wind drukt het water dan onder de pannen of tegen aansluitingen, op plekken waar normaal nauwelijks water komt.
Daarom vragen we of de lekkage bij een bepaalde windrichting optreedt. Lekt het vrijwel alleen bij harde zuidwestenwind met regen, dan is dat een sterke aanwijzing en weten we aan welke kant van het dak we moeten beginnen.
Op het dak is dat soms ook te zien. Eén zijde is veel natter dan de andere, of vuil en water hebben zich op een bepaalde manier onder de pannen verplaatst. Bij pannendaken zijn de overlappen, de dakranden en de aansluitingen het gevoeligst voor slagregen.
Een bijkomend effect van wind: hij verplaatst blad en vuil. Een goot of een afvoer die in de zomer nog vrij lag, kan na een paar herfststormen half dicht zitten.
Het lek zit zelden boven de vlek
Dit is het punt waar mensen het vaakst op het verkeerde been worden gezet. Water loopt niet recht naar beneden naar de plek waar je binnen de vochtplek ziet. Onder de pannen of over het dakfolie kan het meters horizontaal lopen voordat het bij een aansluiting, een tengel of een ander obstakel naar beneden komt.
Een voorbeeld uit onze praktijk: de vochtplek binnen zat ongeveer anderhalf tot twee meter lager en een meter naast de werkelijke zwakke plek in het dak. Op het eerste gezicht lijkt het dan alsof het dak precies daarboven lekt. Na het openen van het dak bleek het water vanaf een beschadigde pan hogerop onder de pannen naar beneden te zijn gelopen, en pas bij een onderbreking naar binnen te zijn gekomen.
Dat heeft twee gevolgen. Het eerste: je kunt de plek binnen niet gebruiken als adres van het lek. Het tweede: zelf iets dichtsmeren op de plek die je vermoedt, helpt meestal niet. Je dicht dan een plek waar geen lek zit, en bij de volgende bui lekt het weer.
Wat het wel doet: sporen achterlaten. Een laag kit over een aansluiting moet er bij de echte reparatie weer af, en maakt het lastiger te zien hoe het water oorspronkelijk liep. Wat je bij een lekkage wel veilig zelf kunt doen, staat in ons artikel over wie je belt bij een lekkage.
Op welke plekken gaat het bij zware buien meestal mis?
Het antwoord verschilt per daktype, maar de rode draad is hetzelfde: niet midden op het dakvlak, maar bij de details en de overgangen.
Op een pannendak zijn dat de overlappen, de nok, de kilgoten, het loodwerk rond schoorsteen en dakraam, en de aansluiting op een dakkapel. Een pan hoeft niet kapot te zijn: verschoven is al genoeg, want dan wordt de overlap korter dan hij bedoeld is.
Op een plat dak zitten de meeste problemen bij dakranden, opstanden en dakdoorvoeren, en bij de afvoer zelf. Blijft er na een bui water staan dat er dagen later nog ligt, dan is dat een aandachtspunt: de dakbedekking krijgt langdurig vocht en belasting te verduren, en bij vorst zet dat water ook nog eens uit.
Bij een dakkapel is de aansluiting op het hoofddak de gevoeligste plek, samen met de dakrand en de aansluitingen rond het kozijn.
Bij al die plekken geldt hetzelfde principe: het water moet gecontroleerd worden afgevoerd. Bij hevige regen is er even meer water dan het detail aankan, en dan komt het achter het lood of onder de dakbedekking terecht.
Wat je zelf kunt doen tijdens en na een zware bui
Tijdens de bui gaat het alleen om schade beperken; wat je dan wel en niet veilig zelf doet, staat in ons artikel over wie je belt bij een lekkage. Ga niet zelf het dak op, ook niet meteen na de bui: een nat of bemost dak is spekglad. Kijken kan wel, en dat levert vaak al informatie op.
Kijk vanaf de grond of vanuit een raam naar:
- Een goot die overloopt of water dat langs de gevel naar beneden komt.
- Een zichtbaar verschoven of ontbrekende pan.
- Water dat bij een afvoer niet weg lijkt te komen.
- Een losgewaaid stuk dakbedekking of een scheefstaande nokvorst.
- Op zolder: waar het water precies binnenkomt en welke route het over de balken volgt.
Noteer ook op welk moment het lekte en bij welk weer. Datum, tijdstip en windrichting helpen ons bij het zoeken, en bij stormschade heb je die gegevens ook nodig voor je verzekeraar. Wat een verzekering wel en niet vergoedt, staat in ons artikel over daklekkage en je verzekering.
Wachten tot de volgende bui is geen plan
De verleiding is groot om het te laten zitten, zeker als het bij de volgende paar buien droog blijft. Toch gebeurt er in de tussentijd wel iets. Het water dat binnen is gekomen, zit in isolatie, hout en gipsplaat. Dat droogt langzaam en geeft op termijn schimmel en houtrot.
Daarnaast wordt de zwakke plek zelden vanzelf beter. Een verschoven pan kan verder schuiven, een gescheurde voeg bij de nok kan groter worden, en een half verstopte afvoer raakt verder dicht. En de bui waarbij het misging, komt een keer terug.
Er is nog een reden om er niet te lang mee te wachten: hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt om aan te tonen wanneer en waardoor de schade is ontstaan.
Hoe wij het aanpakken
Bij een acute lekkage komen we dezelfde dag; lukt dat echt niet, dan schakelen we een collega in. We beginnen met de vragen hierboven, zodat we weten of we een lek zoeken of een afvoerprobleem. Op het dak kijken we naar de waterroute en naar de windkant, niet alleen naar de plek die recht boven de vlek ligt.
Is het weer te slecht om het meteen goed te maken, dan dichten we het eerst tijdelijk en komen we terug voor de echte reparatie. Je krijgt foto’s van de oorzaak en van het herstel, ook van de plekken die je vanaf de grond niet ziet. Hoe we een lekkage opsporen en verhelpen, staat op de pagina over daklekkage.
Wat een reparatie kost, hangt af van de oorzaak en van hoe goed de plek bereikbaar is. Je hoort de prijs voordat we beginnen. Wat de prijs bepaalt, lees je op de pagina kosten.
Lekt je dak alleen bij extreme buien en verder niet, dan is een controle buiten het regenseizoen vaak de slimste zet. Dan kunnen we rustig naar de overlappen, de aansluitingen en de afvoer kijken, in plaats van in de regen naar een druppel te zoeken. Zie dakonderhoud en inspectie.