Een lekkage in een plat dak zit bijna nooit midden op het dakvlak. Wij kijken eerst naar de details: dakdoorvoeren, dakranden en opstanden. Daar komen verschillende materialen en constructies bij elkaar, en daar zitten de zwakke plekken. Een naad kan lekken, maar goed aangebrachte dakbedekking geeft op het open dakvlak normaal gesproken geen problemen. Ook hier geldt: de plek waar je binnen water ziet, is lang niet altijd de plek waar het dak lek is. Water verplaatst zich tussen de daklagen, de isolatie en de constructie voordat het naar beneden komt.
Waar een plat dak het vaakst lekt
Een plat dak is één doorlopende waterdichte laag: bitumen in meerdere lagen, of EPDM-rubber. Zolang die laag heel is en het water netjes naar de afvoer loopt, gebeurt er niets. Het probleem ontstaat op de plekken waar die laag ergens omheen of tegenaan moet.
Waar we bij een lekkage als eerste kijken:
- Dakdoorvoeren. Een ontluchting, een afvoerpijp, een kabeldoorvoer, de voet van een lichtkoepel. De dakbedekking moet daar strak omheen sluiten en netjes omhoog worden gezet. Dat is precies het detail dat bij haastwerk misgaat.
- Dakranden. Aan de rand houdt het dak op en gaat het over in een daktrim, een boeideel of een muur. Water dat daar achter of onder komt, loopt de constructie in en niet naar buiten.
- Opstanden. Overal waar het dak tegen iets hogers aankomt — een muur van de woning, een dakkapel, een lichtstraat — moet de dakbedekking een stuk omhoog. Is die opstand te laag, losgetrokken of slecht afgewerkt, dan slaat het water er bij een flinke bui overheen.
- Naden en overlappen. Die kunnen wel degelijk lekken, zeker bij ouder bitumen of bij EPDM-naden die zijn losgeraakt. Maar het staat bewust onderaan: midden op het dakvlak is het zelden raak.
Kort gezegd: de meeste ellende ontstaat waar verschillende materialen en constructies bij elkaar komen. Daarom lopen we die punten bij een lekkage systematisch langs, ook als de vochtplek binnen ergens anders zit.
Blazen in bitumen: aandachtspunt, geen bewijs
Bijna iedereen die zelf op een bitumen dak kijkt, schrikt van blazen. Begrijpelijk, maar een blaas betekent niet automatisch dat het dak lekt.
Een blaas ontstaat door vocht of lucht dat tussen de lagen zit. Bij warmte zet dat uit en duwt het de bovenlaag omhoog. Zo’n blaas kan jarenlang blijven zitten zonder ooit water door te laten, op een dak dat verder gewoon dicht is.
Wanneer het wél telt: als de blaas groot is, openstaat of beschadigd is. Dan is het een zwakke plek. Zodra de dakbedekking daar scheurt of openbarst — door vorst, door een tak, doordat iemand er met een ladder tegenaan komt — kan het water zo naar binnen.
Zie je op je dak blazen, dan is dat dus een reden om het te laten bekijken, niet om meteen te concluderen dat je het lek gevonden hebt. Een grote blaas wegsnijden en dichtmaken is vaak goed te doen als de rest van het dak in orde is.
Water dat na een bui blijft staan
Een plat dak is niet echt plat. Het ligt op een lichte helling, zodat het water naar de afvoer of de spuwer loopt. Blijft er water staan, dan doet het dak dat werk niet meer goed.
Dat is een probleem, ook als het dak nog niet lekt. De dakbedekking krijgt langdurig vocht en belasting te verduren, en bij vorst zet dat water ook nog eens uit. Naden, aansluitingen en verouderde plekken gaan daardoor sneller problemen geven. Zo’n plas is dus niet alleen lelijk: hij versnelt de slijtage precies op de plekken die toch al het kwetsbaarst zijn.
De grens is praktisch. Een beetje restwater na een flinke bui hoeft geen probleem te zijn; dat verdampt vanzelf. Plassen die er dagen later nog liggen zijn een serieus aandachtspunt. Zeker als het altijd op dezelfde plek staat, want dan is er iets met het afschot of met de ondergrond.
Vaak zit de oorzaak trouwens niet in het dak zelf, maar in de afvoer. Een verstopte afvoer of spuwer houdt het water tegen, waardoor het tijdelijk hoger komt te staan dan de dakbedekking en de opstanden aankunnen. Hoe dat samenhangt met daken die alleen bij zware buien lekken, staat in ons artikel over een dak dat lekt bij hevige regen.
De vlek binnen wijst niet naar het lek
Dit is de belangrijkste les bij platte daken, en tegelijk het lastigst te geloven als je met een emmer onder een druppel staat.
Je kunt uit de plek binnen wel aanwijzingen halen, maar het is beslist niet automatisch de plek waar het dak lekt. Water verplaatst zich tussen de daklagen, door de isolatie of langs de constructie, en komt pas naar beneden bij het eerste gat of de eerste naad in het plafond die het tegenkomt.
Een voorbeeld dat we in de praktijk tegenkomen: binnen zit een vochtplek midden boven een kamer, en iedereen gaat ervan uit dat het lek daar recht boven zit. Op het dak blijkt het anderhalve meter verderop bij een dakdoorvoer te zitten. Het water was daar naar binnen gekomen, tussen de lagen doorgelopen en pas verderop naar beneden gezakt.
Daarom werken we bij een plat dak andersom. We gebruiken de plek binnen als beginpunt, en redeneren daarvandaan terug over de route die het water gelopen moet hebben: waar kan het vandaan komen, waar ligt het hoger, welk detail zit daar bovenstrooms? Pas dan gaan we gericht controleren.
Voor een schuin dak geldt hetzelfde principe met andere routes. Hoe dat daar werkt, lees je in ons artikel over lekkage in een pannendak.
Wat je zelf kunt bekijken, en wat je beter laat
Op een plat dak staan is minder eng dan op pannen, en juist daarom gaan mensen er te makkelijk op. Doe het niet bij regen, wind of vorst: bitumen en EPDM zijn nat spekglad, en een dak met een verzadigde of verrotte ondergrond kan verend of zacht aanvoelen zonder dat je dat van bovenaf ziet. Aan de rand is er zelden iets waar je je aan vasthoudt. Ook voor vakmensen gelden er arboregels over hoe je veilig op een dak werkt, en die zijn er niet voor niets.
Wat wel helpt, en wat je meestal vanuit een raam op de verdieping erboven of vanaf de grond kunt doen:
- Kijk of er plassen op het dak staan, en of ze er na een paar droge dagen nog liggen.
- Kijk of de afvoer of spuwer vrij is van blad en mos.
- Let op blazen, scheuren, kale plekken of bitumen dat rimpelt.
- Kijk naar de randen en de opstanden: zit de dakbedekking daar nog netjes omhoog en vast?
- Maak foto’s, ook ingezoomd. Stuur ze mee als je belt of appt, dan hebben we vooraf al een beeld.
- Noteer wanneer het lekt: alleen bij een hoosbui, alleen bij wind uit een bepaalde hoek, of ook bij gewone motregen.
Wat je binnen doet om de schade te beperken, en wanneer een nat plafond gevaarlijk wordt, staat in ons artikel over wie je belt bij een lekkage.
Eén ding raden we af: zelf een plek dichtsmeren met kit of reparatiepasta omdat het daar nat lijkt. Zit het lek ergens anders — en dat is bij een plat dak vaker wel dan niet — dan heb je het probleem niet opgelost en is het later lastiger te vinden.
Is het het platte dak van een aanbouw of een dakkapel?
Een plat dak hoeft niet het grote dak van de woning te zijn. Vaak gaat het om een klein dakvlak: een aanbouw, een uitbouw, een garage, een carport of het dakje van een dakkapel.
Bij die kleine daken is de verhouding scheef. Ze hebben weinig open dakvlak en veel rand, en vaak ook nog een aansluiting op de gevel of op een schuin dak. Dat maakt de kans dat het in een detail zit nog groter dan bij een groot dak.
Voor dakkapellen hebben we een apart artikel, omdat daar nog kozijnen, zijwangen en de overgang naar het hoofddak bij komen: lekkage bij een dakkapel.
Lekkage in een plat dak repareren: hoe dat gaat
Wat er moet gebeuren, weten we pas als we hebben gekeken. Grofweg zijn er drie uitkomsten.
Plaatselijk repareren. De dakbedekking is verder in orde en het probleem zit in één detail: een doorvoer die opnieuw moet worden ingewerkt, een losgeraakte naad, een stuk opstand dat opnieuw wordt aangebracht, een blaas die wordt weggesneden en dichtgemaakt. Je hoort vooraf wat we gaan doen en wat het kost, en we beginnen pas als je akkoord bent.
Groter herstel. Een heel dakvlak dat versleten is, een dakrand die over de volle lengte niet deugt, of meerdere zwakke plekken tegelijk. Dan heeft één plek aanpakken weinig zin, want het volgende lek staat al klaar.
Vervangen of overlagen. Is de dakbedekking op het einde van zijn levensduur, of is het water al in de isolatie of de houten ondergrond getrokken, dan is repareren dweilen met de kraan open. Natte isolatie droogt in de praktijk niet meer op en moet eruit. Hoe we platte daken vervangen en wanneer overlagen kan, staat op onze pagina over platte daken. Een voorbeeld van zo’n preventieve aanpak is ons project plat dak overlagen in Veldhoven: het dak lekte nog niet, maar het dakleer was op.
Bij regen, wind of vorst kunnen we een bitumen dak vaak niet meteen goed maken: het moet droog en schoon zijn om te kunnen kleven of branden. In dat geval dichten we het eerst tijdelijk af en komen we terug voor het definitieve herstel.
Hoe wij een lekkage in een plat dak aanpakken
Bij een acute lekkage komen we dezelfde dag; lukt dat echt niet, dan schakelen we een collega in. Stuur vooraf een foto van de plek binnen, dan hebben we al een beginpunt.
Op het dak beginnen we niet met losmaken. Eerst vragen we je uit: wanneer lekt het, bij welke regen, speelt wind mee, hoe lang bestaat het al. Daarna kijken we binnen naar de vochtplek en de omgeving, en op het dak naar de algemene staat en de waterroute. Vervolgens lopen we de details langs: doorvoeren, dakranden, opstanden, naden en de afvoer. Verdachte plekken controleren we gericht, niet lukraak. Is de oorzaak dan nog niet duidelijk, dan proberen we gecontroleerd te reproduceren waar het water vandaan komt — met een beperkte hoeveelheid water op één verdachte plek, en dan binnen kijken of er reactie komt. Het hele dak onder water zetten helpt niet: dan weet je achteraf nog steeds niet waar het vandaan kwam.
Je krijgt foto’s van de oorzaak en van het herstel, ook van de plekken die je zelf niet kunt zien. Hoe we lekkages opsporen en verhelpen, staat op de pagina over daklekkage.
Is de schade plotseling ontstaan, bijvoorbeeld door storm, dan kan je verzekering meespelen. Hoe dat meestal loopt, lees je in ons artikel over daklekkage en je verzekering. Kijk altijd in je eigen polis; bij een huurwoning ga je eerst naar de verhuurder.
Lekt je platte dak nog niet, maar zie je wel blazen, staand water of een rand die loslaat? Laat er dan naar kijken voordat de herfstbuien en de vorst beginnen. Dat kan bij een dakinspectie, en die is gratis.